Semasa awal kanak-kanak, perkembangan otak berlaku pada kadar yang sangat pesat. Malah, kira-kira 90% perkembangan otak berlaku sebelum usia lima tahun, membentuk asas kepada pembelajaran, memori, perhatian, kawalan emosi, dan tingkah laku pada masa hadapan.
Salah satu nutrien yang sering dibincangkan dalam perkembangan kanak-kanak ialah DHA (asid dokosaheksaenoik), sejenis asid lemak omega-3 yang terkenal dengan peranannya dalam kesihatan otak dan mata. DHA secara semula jadi terdapat dalam susu ibu dan beberapa jenis makanan, serta turut ditambah dalam banyak susu formula bayi dan susu kanak-kanak.
Namun, ramai ibu bapa masih tertanya-tanya:
- Apakah sebenarnya fungsi DHA?
- Adakah DHA masih diperlukan selepas bayi membesar?
- Bolehkah kanak-kanak mendapat DHA yang mencukupi daripada makanan sahaja?
- Adakah susu kanak-kanak yang diperkaya DHA masih relevan?
Untuk panduan lanjut yang berkaitan, baca artikel kami: DHA dan ARA Semasa Bayi.
Apakah itu DHA?
DHA (asid dokosaheksaenoik) ialah asid lemak omega-3 rantaian panjang yang merupakan komponen struktur utama otak, mata, dan sistem saraf. Kira-kira 40% daripada asid lemak dalam otak dan sehingga 60% dalam retina terdiri daripada DHA.
Oleh kerana tubuh hanya mampu menghasilkan DHA dalam jumlah yang sangat kecil, kanak-kanak perlu mendapatkannya terutamanya melalui pemakanan.
>> Ketahui lebih lanjut tentang DHA, EPA & ARA – Asid lemak penting
Mengapakah DHA Penting untuk Kanak-Kanak?
DHA menyokong beberapa aspek penting dalam perkembangan kanak-kanak, terutamanya pada tahun-tahun awal kehidupan:
- Perkembangan dan fungsi otak: DHA membantu dalam pembentukan membran sel otak, menyokong pembelajaran, memori, dan pemprosesan kognitif.
- Kesihatan penglihatan dan mata: DHA penting untuk perkembangan retina dan ketajaman penglihatan, khususnya pada peringkat awal kanak-kanak.
- Perkembangan sistem saraf: Pengambilan DHA yang mencukupi menyokong komunikasi antara sel saraf, yang penting untuk koordinasi, fokus, dan kawalan emosi.
- Sokongan imun dan keseimbangan keradangan: Asid lemak omega-3 seperti DHA memainkan peranan dalam mengawal keradangan serta menyokong kesihatan sistem imun.
Adakah DHA Hanya Penting untuk Bayi, atau Kanak-Kanak Juga Memerlukannya?
DHA kekal penting walaupun selepas peringkat bayi.
Walaupun pertumbuhan otak paling pesat berlaku dalam dua tahun pertama, perkembangan otak berterusan sepanjang awal kanak-kanak. Kanak-kanak kecil sentiasa mempelajari kemahiran baharu seperti bahasa, penyelesaian masalah, dan interaksi sosial — dan DHA terus menyokong proses ini.
Ramai kanak-kanak mengalami penurunan pengambilan DHA selepas berhenti menyusu, terutamanya jika mereka tidak kerap mengambil ikan atau makanan yang kaya DHA. Oleh itu, DHA masih relevan dalam tempoh kanak-kanak kecil.
Apakah Makanan yang Mengandungi DHA?
Sumber semula jadi DHA termasuk:
- Ikan berlemak (seperti salmon, sardin, makarel)
- Minyak ikan
- DHA berasaskan alga (sumber berasaskan tumbuhan)
- Kuning telur
- Makanan diperkaya DHA (seperti susu tertentu atau bijirin)
Bagi kanak-kanak yang cerewet makan atau jarang mengambil ikan, memenuhi keperluan DHA melalui diet sahaja boleh menjadi mencabar.
Bolehkah Kanak-Kanak Mendapat DHA yang Mencukupi daripada Diet Biasa?
Ya, jika diet dirancang dengan baik.
Kanak-kanak yang kerap mengambil ikan berlemak (1–2 kali seminggu), telur, dan pelbagai makanan berkhasiat berkemungkinan memenuhi keperluan DHA secara semula jadi. Namun dalam situasi sebenar, ramai kanak-kanak:
- Tidak gemar makan ikan kerana rasa atau tekstur
- Mengambil jenis makanan yang terhad
- Mengalami fasa cerewet makan
Dalam keadaan ini, produk yang diperkaya DHA seperti susu kanak-kanak boleh membantu melengkapkan — bukan menggantikan — diet seimbang.
Apakah yang Perlu Diberi Perhatian oleh Ibu Bapa dalam Memilih Sumber DHA?
Apabila menyokong pengambilan DHA kanak-kanak, ibu bapa disarankan untuk memilih:
- Formulasi yang sesuai mengikut usia
- Label kandungan DHA yang jelas
- Nutrisi seimbang termasuk protein, zat besi, kalsium, dan vitamin
- Produk yang disokong oleh penyelidikan saintifik dan piawaian kualiti
Matlamatnya bukan hanya memberi tumpuan kepada satu nutrien, tetapi untuk menyokong perkembangan menyeluruh yang sihat.
